Integracja sensoryczna jest procesem w którym mózg sprawnie przetwarza i wykorzystuje informacje pochodzące ze świata zewnętrznego i z ciała. Odbiór, selekcja i dalsze przetwarzanie tych informacji zachodzi za pomocą układów zmysłów ( np. wzroku, słuchu, równowagi, dotyku, czucia ruchu). Terapia zaburzeń SI ma na celu zredukowanie lub wyeliminowanie problemów powstałych na bazie nieprawidłowej reakcji sensorycznej, tak by zwiększyć komfort życia dziecka.

Z zaburzeń integracji sensorycznej niestety się nie wyrasta. Wraz z wiekiem ewoluują i przybierają inną formę. Dziecko z trudnościami, bez odpowiedniego wsparcia, zostanie dorosłym z problemami. Nie każde dziecko, które podejmuje trud terapii SI osiągnie taki sam sukces, w takim samym czasie. Jednak u większości przypadków zauważalna jest poprawa w funkcjonowaniu dziecka w życiu rodzinnym, emocjonalnym, społecznym.

Wspomaganie procesów integracji sensorycznej w domu opiera się na opracowanym przez terapeutę programie zajęć dostosowanych do indywidualnych potrzeb dziecka, czyli na diecie sensorycznej. Taki zindywidualizowany plan to kombinacja ćwiczeń pobudzających, organizujących i uspokajających. Pomocne jest wyznaczenie określonych godzin wykonania ćwiczeń i dostosowania ich do aktualnego stanu aktywności dziecka.

Terapia SI dedykowana jest dzieciom u których obserwuje się: -Trudności w zakresie codziennych aktywności (zasypianie, samodzielne spożywanie posiłków, awersja do czynności pielęgnacyjnych i higienicznych np. mycie twarzy, obcinanie włosów, paznokci. -Nadwrażliwość na dotyk, ruch, bodźce wzrokowe i słuchowe -Zbyt mała wrażliwość na dotyk, ruch, bodźce wzrokowe i słuchowe -Podwyższoną wrażliwość emocjonalną, częstą płaczliwość i widoczny niepokój dziecka -Nadruchliwość, impulsywność, trudności z koncentracją uwagi, trudności w reakcjach koleżeńskich -Opóźnienia w rozwoju mowy lub zdolności językowych -Kłopoty z koordynacją -Kłopoty z dobrą organizacją lub z zachowaniem -Autyzm -ADHD -Zespół Downa -Porażenie mózgowe

Przeciwwskazaniem do prowadzenia terapii SI są świeże urazy wymagające zaopatrzenia medycznego- złamania, zwichnięcia, skręcenia stawów, krwotoki. Szczególną ostrożność należy zachować również w przypadku dzieci z padaczką.

Profesjonalną diagnozę przeprowadza certyfikowany terapeuta integracji sensorycznej. Warunkiem uzyskania takiego tytułu jest odbycie dwustopniowego kursu z zakresu tej dziedziny lub podjęcie studiów podyplomowych. Terapeutą SI może zostać osoba posiadająca tytuł magistra, technika lub licencjat. Zazwyczaj dalsze kształcenie w zakresie terapii integracji sensorycznej podejmują pedagodzy, pedagodzy specjalni, psychologowie, fizjoterapeuci, logopedzi, terapeuci zajęciowi.

Zajęcia terapii sensorycznej zazwyczaj odbywają się w formie cotygodniowych spotkań z pacjentem na specjalnie wyposażonej i dostosowanej Sali terapeutycznej i trwają od 45 do 60 minut. Czas trwania terapii jest uzależniony od aktualnych problemów, wieku rozwojowego i indywidualnych predyspozycji dziecka. U niektórych dzieci zauważalne efekty pojawiają się już po kilku spotkaniach, natomiast u innych potrzebny jest dłuższy czas. Zazwyczaj zmiany dostrzegalne są po około roku systematycznej terapii.

Najlepiej widoczną korzyścią dla dziecka uczestniczącego w terapii SI jest rozwój psychoruchowy oraz poprawa w ogólnym funkcjonowaniu w otoczeniu. Dostrzegalne będą również zmiany w koordynacji wzrokowo-ruchowej, planowaniu ruchu, obrębie zmysłu równowagi oraz umiejętność koncentracji uwagi na zadaniu. Dziecko jest mniej zdezorientowane, podczas terapii poznaje i doświadcza, co daje mu możliwość wypracowania własnego stosunku do poszczególnych trudnych zadań, oraz opracowanie strategii radzenia sobie.

Wiele z elementów terapii integracji sensorycznej można zastosować w codziennym funkcjonowaniu dziecka. Najważniejszym jest pozwolenie na bezpieczne poznawanie i doświadczanie świata. Ważne jest towarzyszenie dziecku i zachęcanie go do podejmowania różnego rodzaju aktywności angażujących wielozmysłowo. Multisensoryczną przygodą może być wyprawa na plac zabaw, gdzie dziecko może pochodzić boso po piasku, pobiegać, pokręcić się na karuzeli, wpaść do kałuży itp.

Oto kilka pomysłów organizowania aktywności i przestrzeni dziecka w taki sposób, by stymulować rozwój sensoryczny na co dzień: zabawy w przepychanie się z dzieckiem różnymi częściami ciała: dłońmi, plecami, stopami, przepychanie wraz z dzieckiem dużej piłki, różne rodzaje chodu – np. jak żołnierz, słoń itp. ; czołganie się, używanie do kąpieli myjek o zróżnicowanych fakturach wyciąganie bez kontroli wzrokowej z pudełka wypełnionego różnymi rzeczami lub materiałem sypkim( piasek, ryż, kasza) określonego przedmiotu wybranego na jego cechy dotykowe – np. kształt, twardość, strukturę zabawy z elementami huśtania, kręcenia, podskakiwania, masaż różnymi fakturami zawijanie w koc turlanie się ciągnięcie dziecka leżącego przodem/tyłem na kocu z nagłą zmianą kierunku ruchu przeciąganie liny korzystanie z karuzeli, huśtawek, hamaków zabawy piaskiem, plasteliną, gniotkami zabawy polegające na wykonywaniu konkretnych zadań ruchowych w reakcji na określony dźwięk (głośno, cicho, szybko, wolno) wspólne gotowanie zabawy w odgadywanie zapachów

TUS to forma wsparcia skierowana do dzieci i młodzieży, które potrzebują pomocy w rozwijaniu kompetencji społecznych – m.in. w obszarze relacji rówieśniczych, rozumienia emocji, komunikacji oraz zachowań społecznych. Zajęcia wspierają uczestników w lepszym radzeniu sobie z emocjami, budowaniu pewności siebie oraz nawiązywaniu i utrzymywaniu satysfakcjonujących relacji z innymi. W treningach umiejętności społecznych mogą uczestniczyć zarówno dzieci posiadające diagnozę lub orzeczenie, jak i te, które po prostu doświadczają trudności takich jak nieśmiałość, brak asertywności, trudności w wyrażaniu emocji czy nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami. TUS jest bezpieczną i wspierającą przestrzenią, dostępną dla każdego dziecka, które chce rozwijać swoje umiejętności społeczne i lepiej odnajdywać się w codziennych sytuacjach.

Zajęcia trwają zazwyczaj 50 minut – to optymalny czas, który pozwala na realizację pełnego programu spotkania, jednocześnie dbając o komfort i możliwości koncentracji dzieci. Każde spotkanie ma stałą, przewidywalną strukturę, która daje uczestnikom poczucie bezpieczeństwa i porządku. Obejmuje ona krótkie sprawdzenie samopoczucia, wprowadzenie do tematu, część praktyczną w formie ćwiczeń, gier i zabaw, a na zakończenie – podsumowanie oraz chwilę na refleksję. Praca podczas zajęć opiera się przede wszystkim na aktywnym doświadczeniu i nauce poprzez zabawę. Wykorzystywane są m.in. odgrywanie scenek i ról, ćwiczenia indywidualne, w parach i w grupie, zadania dydaktyczne oraz kreatywne aktywności, które sprzyjają lepszemu rozumieniu omawianych zagadnień. Zajęcia odbywają się w cyklu cotygodniowym przez 12/14 tygodni lub – w wersji wakacyjnej – codziennie przez 5 dni, co pozwala dopasować formę uczestnictwa do potrzeb i możliwości rodzin.

Grupy liczą najczęściej od 4 do 7 dzieci. Taka liczebność pozwala na uważne podejście do każdego uczestnika, a jednocześnie stwarza sprzyjające warunki do ćwiczenia umiejętności społecznych w naturalnych interakcjach z rówieśnikami. Zajęcia prowadzone są zazwyczaj w grupach zamkniętych, co sprzyja budowaniu relacji, wzajemnemu zaufaniu i poczuciu bezpieczeństwa. Dzięki temu dzieci mogą swobodniej się otwierać i rozwijać swoje kompetencje w stałym, wspierającym środowisku.

Podczas zajęć dzieci rozwijają kluczowe umiejętności komunikacyjne, takie jak aktywne słuchanie, rozpoczynanie rozmowy, zadawanie pytań, naprzemienność w dialogu czy jasne wyrażanie swoich myśli. Uczą się także przyjmowania perspektywy drugiej osoby oraz adekwatnego wyrażania potrzeb i emocji. Istotnym elementem pracy jest również rozwijanie umiejętności współpracy. Dzieci uczą się prowadzenia prostych negocjacji, komunikowania swoich potrzeb w sposób konstruktywny, a także wspólnego poszukiwania rozwiązań typu win–win. Zadania grupowe stanowią okazję do praktycznego ćwiczenia współdziałania, budowania relacji oraz wzmacniania poczucia sprawczości w kontakcie z innymi.

Podczas zajęć dzieci uczą się rozpoznawania i nazywania emocji, a także zauważania sygnałów płynących z ciała, które pomagają lepiej je zrozumieć. Rozwijają umiejętność regulowania swoich reakcji poprzez poznawanie i praktykowanie różnych strategii samoregulacji oraz technik relaksacyjnych. Wspierane są również w dostosowywaniu swoich zachowań do sytuacji społecznych, dzięki czemu łatwiej odnajdują się w codziennych kontaktach z innymi i budują większe poczucie bezpieczeństwa oraz sprawczości.

Udział w zajęciach sprzyja wzmacnianiu pewności siebie u dzieci oraz rozwojowi ich kompetencji interpersonalnych. Dzieci stopniowo uczą się swobodnie wyrażać emocje i potrzeby, a także lepiej funkcjonować w relacjach z innymi. Pierwsze pozytywne zmiany często można zauważyć już po kilku tygodniach uczestnictwa, natomiast pełniejsze efekty pojawiają się po zakończeniu całego cyklu zajęć. Aby nowe umiejętności mogły trwale przenieść się do codziennego życia dziecka, ważne jest ich regularne ćwiczenie również poza zajęciami. Kluczową rolę odgrywa tutaj współpraca z rodzicami, która znacząco wspiera proces utrwalania i rozwijania zdobytych kompetencji.

Zajęcia prowadzone są przez certyfikowanych trenerów TUS – psychologów, pedagogów, terapeutów oraz specjalistów z obszaru kierunków pokrewnych, posiadających doświadczenie w pracy z dziećmi. Dzięki ich wiedzy, przygotowaniu i praktyce uczestnicy mają zapewnione profesjonalne, a jednocześnie pełne empatii i zrozumienia wsparcie.

Rodzice odgrywają ważną rolę w procesie wspierania dziecka. Mogą to robić poprzez docenianie jego wysiłku, rozmowy o emocjach, tworzenie okazji do ćwiczenia nowych umiejętności oraz delikatne przypomnienie o poznanych strategiach. Po zakończeniu cyklu zajęć odbywa się indywidualna konsultacja z rodzicem, podczas której omawiane są postępy dziecka. Rodzice otrzymują również opinię podsumowującą, zawierającą najważniejsze obserwacje i wskazówki do dalszej pracy. Dzieci otrzymują także zadania do wykonania między spotkaniami, które pomagają utrwalać nowe umiejętności i przenosić je na codzienne sytuacje.

Trenerzy TUS są przygotowani do adekwatnego reagowania na trudniejsze zachowania dzieci. W takich sytuacjach stosują sprawdzone techniki regulacji emocji i zachowań, dbając o bezpieczeństwo i komfort uczestników. Często mają również wsparcie w postaci asysty drugiego trenera, co pozwala skutecznie prowadzić zajęcia nawet w wymagających momentach.